فعالان آذربایجانی زیادی از آذربایجان نیستند که هنگام پوشش خبری فعالیتهای خود در خبرگزاریهای فارسیزبان، احساس «دیگری» بودن نداشته باشند. این حاشیهنشینی باعث شده بسیاری از فعالان آذربایجانی بهدرستی از رسانههای فارسیزبان فاصله بگیرند. با این حال، هنوز فعالانی هستند که بهصورت یکطرفه ارتباط خود را با این رسانهها ادامه دادهاند. نارضایتی فعالان اتنیکی از رسانهها و خبرگزاریهای فارسی را میتوان از طریق بررسی سابقه این رسانهها بررسی کرد که البته از حوصله این نوشتار خارج است.
در این میان، باید منصف بود و یادآوری کرد که در میان خبرگزاریهای فارسیزبان، یک خبرگزاری وجود دارد که در مقایسه با دیگران در پوشش خبری فعالیتهای فعالان اتنیکها نسبتاً خوب درخشیده است. خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر (هرانا) توانسته هژمونی رسانههای فارسیزبان در نحوه گزارشدهی از اتنیکها را بشکند و به تشویق و دلگرمی برای آن دسته از فعالانی تبدیل شود که در حاشیه قرار داشتهاند.
هرانا شاید یکی از معدود خبرگزاریهایی باشد که مخاطب خود را جدی میگیرد، انتقاد میپذیرد و تلاش میکند بهتر شود. به عنوان مثال، در ۱۵ آوریل ۲۰۲۰، من انتقادی نسبت به نحوه گزارش آزادی یکی از زندانیان آذربایجانی نوشتم: «من از هرانا میخواهم و در عین حال از پوشش خبری زندانیان، بهویژه زندانیان غیرفارس، قدردانی میکنم. مدتی است که اخبار مربوط به زندانیان آذربایجانی را عمدتاً از هرانا دنبال میکنم. اما عکسی که امروز هرانا در خبر آزادی کاظم صفابخش منتشر کرد، توجهم را جلب کرد. در عکس اصلی، کاظم صفابخش با دست راستش نماد گرگهای خاکستری (بوزقورد) را نشان میدهد، که در تصویر منتشرشده دیده نمیشود. چنین سانسوری برای هرانا بهعنوان خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر مناسب نیست.» خوشبختانه، هرانا پس از شنیدن این نگرانی، تصویر صفابخش را جایگزین کرد.
پیش از آنکه از هرانا قدردانی کنم، میخواهم از این فرصت برای بیان برخی از انتقادهای خود و بسیاری از فعالان آذربایجانی استفاده کنم. سال گذشته، پس از آغاز عملیات ارتش جمهوری آذربایجان برای آزادسازی سرزمینهای اشغالیاش از کنترل ارمنستان، در شهرهای استانهای آذربایجان ایران، تظاهراتی در حمایت از جمهوری آذربایجان و محکومیت اشغالگری دولت ارمنستان برگزار شد. طبق گزارشهای محلی و اظهارات خود فعالان آذربایجانی، بیش از ۱۰۰ نفر در این تظاهرات بازداشت شدند، اما متأسفانه هرانا در گزارشهای خود بارها از عبارت ناآشنایی مانند «در واکنش به تحولات اخیر منطقه» یا عباراتی مشابه برای اشاره به بازداشتشدگان استفاده کرد. اولاً، بر اساس بیانیه معترضان، مشخص بود که تظاهرات «در حمایت از جمهوری آذربایجان و محکومیت اشغالگری دولت ارمنستان» برگزار شده است. ثانیاً، استفاده از جملاتی مانند «تحولات اخیر منطقه» ذهن مخاطب را به سمت تحولات در سوریه، عراق و غیره میبرد و بنابراین نمیتواند مفهوم درست را به مخاطب ایرانی منتقل کند.
در پایان، ضمن قدردانی از هرانا برای تلاشهای ارزندهاش، امیدوارم برخی رسانههایی که به دلیل سیاستهایشان توجه کافی به اخبار اقلیتهای قومی ندارند، هرانا را الگوی خود قرار دهند و به صدای فراموششدگان تبدیل شوند.
