اکتبر 17, 2023

با پایان یافتن پنجاه و چهارمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران گزارشی از یک ماه فعالیت‌های ترویج گری حقوق بشری خود در سازمان ملل را منتشر کرد. در این گزارش با توجه به نقض گسترده و مداوم حقوق بشر و انکار غیرقابل قبول آن از سوی دولت ایران، بر اهمیت ادامه توجه بین‌المللی به وضعیت حقوق بشر در کشور تاکید شده است.

پنجاه و چهارمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در 11 تا 13 اکتبر ۲۰۲۳، در شهر ژنو برگزار شد، در بخشی از این نشست وضعیت حقوق بشر در ایران نیز مورد بررسی قرار گرفت.

این نشست با سخنرانی ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد آغاز شد که در آن به درگذشت مهسا امینی اشاره کرد. وی همچنین از نقض حقوق بشر نگران کننده طی یک سال گذشته در ایران که شامل معرفی لایحه جدید حجاب اجباری، مجازات‌های سخت قانونی، افزایش اعدام‌ها و ادامه سرکوب توسط پلیس اخلاق می‌شد، ابراز نگرانی کرد.

در همین مدت یک رویداد جانبی دیگر تحت عنوان “یک سال زن، زندگی، آزادی” به میزبانی مرکز اسناد حقوق بشر ایران در مقر سازمان ملل برگزار شد. اسکایلر تامپسون، مدیر ترویجگری و پاسخگویی جهانی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در این نشست به بررسی پیامدهای گسترده لایحه جدید حجاب و عفاف در ایران، با تاکید ویژه به نگرانی‌های جدی در مورد افزایش اختیارات نیروهای بسیج در سراسر کشور پرداخت.

همزمان، طی پنجاه و چهارمین نشست، کمیته حقیقت یاب سازمان ملل در مورد اعتراضات 1401 ایران، با ابراز نگرانی در مورد شدت یافتن سرکوب و انتقام‌جویی دولت ایران علیه شهروندانش، یکمین سالگرد درگذشت مهسا امینی را گرامی داشت و نسبت به قوانین جدید، به ویژه آنهایی که به شدت حقوق زنان و دختران را محدود می‌کند، هشدار داد.

علاوه بر این، مجموعه فعالان با کمیته حقیقت یاب و گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران، در جلسات جداگانه ای برای حمایت از وظایف آنها در مورد ایران شرکت کرد. همچنین مجموعه فعالان به‌طور فعال در جلساتی با کشورهای عضو در این دوره شرکت کرد و بصورت منظم آنها را در جریان تحولات و موضوعات در حال ظهور قرار داد.

یکصد و سی و نهمین نشست کمیته حقوق بشر

در ۹ تا ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳، کمیته حقوق بشر سازمان ملل نهاد (CCPR) برای بررسی پایبندی جمهوری اسلامی ایران به تعهداتش تحت میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) تشکیل جلسه داد.

به منظور روشن ساختن نقض فاحش حقوق بشر، مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران با همکاری شرکایش، به طور رسمی گزارشات کتبی و به روز شده ای به کمیته حقوق بشر در آستانه بررسی وضعیت حقوق بشر در ایران ارائه کرده بود. این گزارشات به طور خاص به حق آزادی بیان و اجتماعات مسالمت آمیز، آزادی رسانه ها و ایمنی روزنامه نگاران، آزادی بیان آنلاین، حق حریم خصوصی، وضعیت وکلا و مدافعان حقوق بشر و دسترسی به اطلاعات آزاد می پرداخت. مجموعه فعالان همچنین با کارشناسان کمیته در خصوص حقوق بشر در ایران، در گفتگوهای غیررسمی شرکت کرد تا برای گفتگوی تعاملی آماده شود.

طی این نشست، اسکایلر تامپسون، مدیر ترویجگری و پاسخگویی جهانی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران بر وجود نقض مداوم حقوق بشر در ایران به ویژه در رابطه با حق آزادی بیان، تجمعات مسالمت‌آمیز و اجتماعات تأکید کرد.

خانم تامپسون، کمیته را در جریان رفتار غیرعادلانه با روزنامه‌نگارانی که با اتهامات امنیت ملی پس از محاکمات فاقد هرگونه تشریفات قانونی، صرفاً به خاطر اعمال حق اساسی آزادی بیانشان محکوم شده‌اند، از جمله سعیده شفیعی و نسیم سلطان بیگی قرار داد و افزود: “اگرچه سرکوب آزادی اطلاع‌رسانی از قبل گسترده بود و روزنامه‌نگاران با دستگیری، بازجویی، زندانی شدن، نظارت، آزار و ارعاب مواجه بودند، اما از زمان شروع اعتراضات “زن، زندگی، آزادی” که با مرگ ژینا مهسا امینی در بازداشت در سپتامبر ۲۰۲۲ برانگیخته شد، شدت یافته است.”

زهره الهیان، که به دلیل دخالت در نقض جدی حقوق بشر توسط اتحادیه اروپا تحریم شده، به عنوان بخشی از هیئت رسمی جمهوری اسلامی ایران مداخله می‌کند. او در کنار رئیس کمیته حقوق بشر نشسته است. ۱۸ مهر ۱۴۰۲.

در همین نشست، کمیته بررسی جامعی از وضعیت حقوق بشر در ایران انجام داد و نقض‌های فاحشی از جمله شکنجه، استفاده بیش از حد از زور در پاسخ به اعتراضات اخیر و وضعیت حقوق افراد اقلیت های جنسی و جنسیتی را روشن کرد. هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی تمایلی به ارائه پاسخ‌های اساسی نشان نداد و حتی هنگامی که در مورد حضور زهره الهیان بعنوان فردی که در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار دارد در این نشست، مورد پرسش قرار گرفت، به تاکتیک‌های تهدیدآمیز متوسل شد.

در رابطه با زهره الهیان، نماینده مجلس جمهوری اسلامی در سایت “دادگستر” بخوانید.

موضع زهره الهیان به عنوان بخشی از هیئت نمایندگی و سفر او به سوئیس به عنوان بخشی از هیئت ایران، توسط خانم مارسیا کرن، عضو متخصص کمیته حقوق بشر سازمان ملل به عنوان بخشی از گفتگوی رسمی میان کمیته و هیئت نمایندگی مورد پرسش قرار گرفت. سفر الهیان همچنین توسط کورنلیا ارنست، رئیس هیئت نمایندگی پارلمان اروپا در ارتباط با ایران محکوم شد.

در این نشست، کمیته حقوق بشر با مشاهده تیزبینانه‌ اظهار داشت “بیشتر سؤالات اساسی بی‌پاسخ ماند.” علی‌رغم پیگیری‌های مداوم در مورد حقوق افراد اقلیت های جنسی و جنسیتی، شکنجه و استفاده بیش از حد از زور در اعتراضات اخیر، کمیته هیچ پاسخ قانع‌کننده‌ای دریافت نکرد.

بازتاب‌ها

با پایان یافتن این نشست، مجموعه فعالان به تعهد خود در قبال تقویت صدای ایرانیان در عرصه بین‌المللی پایبند می‌ماند. گفتگو و توجه مداوم بین‌المللی برای ایران بسیار حیاتی است، زیرا اطمینان حاصل می‌کند مبارزات مردم ایران نه تنها شنیده می‌شود، بلکه توسط جامعه جهانی نیز پیگیری می‌شود. با حفظ تمرکز مداوم بر ایران، جامعه بین‌المللی می‌تواند نقش مهمی در پاسخگو نگه داشتن دولت ایران در قبال نقض حقوق بشر ایفا کند.

خانم تامپسون در این باره اظهار کرد “مجموعه فعالان متعهد می‌ماند تا با همکاری شرکایمان در جامعه مدنی، گزارشگر ویژه، مأموریت مستقل و بین‌المللی یافتن حقیقت، نهادهای دولتی و فراملیتی، عدالت و پاسخگویی را در قبال نقض جدی حقوق بشر و جرایم احتمالی تحت قوانین بین‌المللی حمایت کند.

در پایان، مجموعه فعالان از سازمان ملل متحد می‌خواهد از اجازه دادن به مسافرت و مشارکت ناقضان حقوق بشر شناخته شده در گفتگوهای سطح بالا خودداری کند و به اصول بنیادین خود مبنی بر ارتقای صلح امنیت و حقوق بشر پایبند بماند. اجازه دادن به ورود افرادی با سابقه مستند نقض حقوق بشر به سازمان ملل، تلاش‌های طرفین پیمان را تضعیف می‌کند و پیام متناقضی در مورد اعتبار تحریم‌ها ارسال می‌کند.”